Оразмағамбет мұралары туған жеріне оралды

Облыс әкімінің тапсырмасымен Иран жеріне биыл да сапарға аттандық. Бұл жолғы міндетіміз көп ұзамай 125 жылдық мерейтойы облыс көлемінде аталып өтілетін белгілі ғалым, үлкен діни қайраткер Оразмағамбет Тұрмағамбетулы туралы деректер жинау болатын. Өткен жылы барғанымызда ғалымның мұрағаттары сақталған баласы Ебжанның Маңғыстауға кетіп қалуына байланысты кездесе алмаған едік. Алдын-ала ағамызбен хабарласып әрі жолбасшы, әрі аудармашы қызметін атқаратын Нияз Тобыш ініміз екеуміз түн ортасында Тегеранға келіп қондық. Алдымыздан күтіп турған ағайынның көлігіне отырып, Бендер Түрікмен қаласына да келдік.

ҮСТІРТТЕГІ ЖЕБЕЛЕР

Жер-жердегі жүздесулерде жұртшылык осы авторлык айдардың аясында жарык көріп жүрген мақалаларға қызығушылығын айта келе, "Біздің өзіміздегі әлемге әйгілі тұлғалар, туындылар, кереметтер, ғимараттар, құпиялы жайлар жайында азырак жазылады" дегендей тілек те білдіріп жатады. Бұған не айтуға болады? Бұл айдардың аясында әл-Фараби, Әуезов, Есік қаласының маңынан табылған "Алтын адамның" ғажайыбы, тартылған Арал трагедиясы, Көкшетаудың керемет келбеті туралы жазылғанын айтуға болады.Ең бастысы - әлемге әйгілі атанудың оңай еместігі. Ана бір жылы Семейде өткен кездесуде белгілі каламгер ағамыздың: "Абылай, Құрманғазы, Ақан, Біржан секілді ұлы тұлғаларымыз бар, солар жөнінде осы айдармен мақалалар шыққанын қалар едік" деген тілегіне орай: "Бұл айдарда әлемге әйгілі болуға лайыкты тұлғалар, туындылар, калалар, ғимараттар, кереметтер, құпиялар туралы емес, жер-жаһанға аты жайылып үлгерген жайлар туралы жазамыз. Жаңағы айтқан асылдарымызды өз биігінде таныту үшін әлі де көп жұмыс атқаруымызға тура келеді", дегеніміз бар еді.

ЧЕРЕЗ ОСМЫСЛЕНИЕ ПРОШЛОГО

«... Необходимо продолжить реализацию Программы «Культурное наследие», и через осмысление прошлого всемерно развивать культуру настоящего времени».(Из Послания Президента РК народу Казахстана)

АҚТАУДЫҢ ТЕҢІЗ ҚАҚПАСЫ

Еліміздің батыс қақпасы атанган Ақтау халықаралық теңіз сауда порты- кең- байтақ Қазақстанымыздагы қана емес, бүкіл Каспий аймагындагы ірі порттардың бірі.

ОРТА ҒАСЫРЛЫҚ КЕРУЕНДЕР ІЗІМЕН

Біз Қызылқаланың негізін қалаушылар арасында хорезмдік қолөнершілер мен көпестер болуы мүмкін деп болжай аламыз. Қаланың бас жоспарын құрастырған кезде тұрғын үй қүрылыстарының жан-жаққа күн бағыты бойынша бағыттануы анықталған. Бір типтік бағыттағы үйлер көшелік кешендерге біріктірілген. Сірә, бұл онда тұратындардың әр түрлі дінді ұстанғандығын білдіріп тұрған болар. Хазарлық және хорезмдік Х-ХІІ ғ.ғ.

Қазыналы түбектің мұнай шежіресі осылай басталған

Маңғыстау мұнайына – 50-жыл

Қазақстан аймағындағы бірінші мұнай бұрқағын Жем-Каспий серіктестігі Қарашүңгілдегі ұңғыдан алды. Ұңғы тереңдігі 40 м. Тәуліктік өнім 22-25 тонна. Мұнай Бакудікіне қарағанда көп жеңіл болып кәсіпкерлердің назарын бірден аударды. Бұл оқиға қазақ жеріндегі мұнай өндірудің басы болып саналды.

Оразмұханбетнама жазыла жалғаса, жалғаса бермек

Маңғыстаудың қай атаулы тұлғасы да мені бей-жай қалдырып көрген жоқ. Ал, Оразмұханбет-Орекең (құжатта жазылған есімімен атағанды жөн көрдім. -Ә.С) болса сірә орны бөлек қой. Ол кешенді зерттеу тақырыбы. (Бұрын да болған, енді тіпті бола түседі). Бұл мәселеде менде қордаланған тәжірибе алдымен құжатты дерекке жүгіну. Орекең жайлы олар 1990 жылдары жоққа тән. 1986 жылы Ленинградқа барған сапарымда жанама деректер болмаса, тікелей өнжеулі ештеңе қолыма туспеді

БЕРДАЛЫ ЕЛШІ

АРҒЫ-БЕРГІ дәуірлерде өткен тарих шежіресін көненің көзі қарияларымыздың ұрпақтан-ұрпаққа ауызша айтып, аманаттап кеткен өсиеттері аңыз әңгіме арқылы бүгінге жетті. Бір қуантарлығы, біздің дәуірімізде олардың дені хатқа түсті, ал, түспей қалғандары қаншама десеңші.